Proszek cyrkonowy

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski proszek cyrkonowy
angielski zirconium powder
wzór / oznaczenie Zr
numer UN 1358

Czym jest

Drobny proszek cyrkonu to wysokoenergetyczne paliwo i materiał zapłonowy - zapala się bardzo łatwo i spala z wysoką temperaturą. Stosowany w zapłonnikach, pirotechnice i jako dodatek paliwowy.

Skrajna piroforyczność drobnego cyrkonu czyni go niebezpiecznym w obsłudze. Kontrolowany jako materiał napędowy/energetyczny (1C111/1C011, MTCR).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Nie zawiera receptur, parametrów syntezy ani sposobów uzbrajania - opisuje cechy pozwalające rozpoznać materiał i ustalić podstawę odpowiedzialności.

Charakterystyka fizykochemiczna

Cecha Wartość
skład cyrkon (Zr), drobny proszek
parametr kluczowy mała wielkość cząstek; wysoka reaktywność
rola materiał zapłonowy, paliwo, dodatek pirotechniczny
zagrożenie skrajnie piroforyczny - zapala się samorzutnie na powietrzu, zwłaszcza wilgotny

Zastosowania cywilne

Zapłonniki, spłonki, pirotechnika, flesze fotograficzne, getery próżniowe - proszek gruby powszechny; drobny objęty kontrolą.

Miejsce w grupie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C111 / 1C011 kontrola wywozu
Reżim Kontrolny Technologii Rakietowych (MTCR) materiały i technologie napędowe wykaz MTCR
Prawo polskie - materiały wybuchowe ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego zezwolenia, ewidencja, nadzór
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - proszki metali, sole utleniające, zbiorniki cieczy o oznaczeniach materiału niebezpiecznego (ADR); zbiorniki ciśnieniowe i kriogeniczne; dokumentacja odwołująca się do składu paliwa albo ciągu; powiązanie z konstrukcją silnika rakietowego.

Wskaźniki - materiały o parametrach właściwych dla napędu rakietowego (wielkość cząstek, czystość) poza obiegiem licencjonowanym; kompletowanie zestawu paliwo-utleniacz; powiązanie z pojazdem nośnym lub silnikiem.

Zasady bezpieczeństwa - zakaz kontaktu z ogniem, iskrą i wilgocią; piroforyczne proszki zapalają się na powietrzu; zabezpieczenie strefy, ochrona dróg oddechowych; ocena przez uprawniony zespół.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - drobny, aktywny proszek (przechowywany pod wodą lub w atmosferze obojętnej). Materiał niepełnowartościowy - utlenienie obniżające energię; suchy drobny cyrkon jest skrajnie niebezpieczny przy manipulacji.

Znaczenie prawne. Wyrabianie, gromadzenie, posiadanie i obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 171 k.k.; wywóz bez zezwolenia - z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym. Materiał zdegradowany, niezdolny do detonacji, zgromadzony w zamiarze użycia, może być oceniany w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.) - co nie wyłącza odpowiedzialności za sam nielegalny obrót.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót materiałem napędowym objętym reżimem MTCR bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 165 § 1 pkt 2 k.k. wyrabianie lub gromadzenie substancji zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób od 6 miesięcy do lat 8
art. 171 § 1 k.k. gdy materiał tworzy mieszaninę wybuchową - wyrób/gromadzenie/obrót bez zezwolenia od 6 miesięcy do lat 8
art. 163 § 1 pkt 3 k.k. sprowadzenie zdarzenia (eksplozji) zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał zdegradowany / poniżej progów albo zamiar nieziszczalny) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C111 / 1C011.
  2. Reżim Kontrolny Technologii Rakietowych (MTCR), wykaz sprzętu i technologii.
  3. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 163, art. 171, art. 173.