Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski instalacje do przetwarzania (konwersji) uranu (0B003)
angielski uranium conversion plants

Czym jest

Instalacje do konwersji uranu przekształcają koncentrat uranu w UF6 (postać do wzbogacania) oraz z powrotem w tlenki i metal po wzbogaceniu. Są ogniwem poprzedzającym wzbogacanie.

Konwersja do UF6 jest niezbędnym etapem drogi uranowej. Objęte listą bazową NSG.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić status kontrolny obiektu oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera danych konstrukcyjnych broni ani parametrów procesu wzbogacania.

Parametry objęte kontrolą

Cecha Wartość
funkcja konwersja uranu: koncentrat → UF6 oraz rekonwersja
wyposażenie reaktory chemiczne odporne na fluor i HF, instalacje fluoryzacji
znaczenie etap poprzedzający wzbogacanie (droga uranowa)

Zastosowania cywilne

Przemysł energetyczny i badawczy jądrowy (elektrownie, reaktory badawcze) - w ramach licencjonowanego dozoru jądrowego.

Miejsce w cyklu paliwowym i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 0B003 kontrola wywozu (kategoria 0 / pozycje jądrowe)
Grupa Dostawców Jądrowych (NSG) część 1 (lista bazowa / trigger list) wytyczne nieproliferacyjne
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT, 1968) zobowiązania nieproliferacyjne reżim traktatowy
Zabezpieczenia MAEA ewidencja i kontrola materiałów jądrowych porozumienie o zabezpieczeniach
Prawo polskie - dozór jądrowy ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe zezwolenia i nadzór Państwowej Agencji Atomistyki (PAA)
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - wielkogabarytowe urządzenia i podzespoły procesowe, dokumentacja techniczna i wykonawcza; instalacje o parametrach przekraczających potrzeby deklarowanej działalności; ślady pracy z materiałem jądrowym.

Wskaźniki - parametry techniczne właściwe dla obiegu jądrowego (powyżej progów wykazu); kompletowanie linii reaktorowej lub przerobowej; odbiorca bez licencji Państwowej Agencji Atomistyki uzasadniającej posiadanie.

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie obiektu i dokumentacji; przy podejrzeniu obecności materiału promieniotwórczego - pomiar dawki i wezwanie służb dozymetrycznych oraz zespołu CBRN; ustalenie deklarowanego i rzeczywistego przeznaczenia.

Ocena: status kontrolny

Objęte kontrolą są instalacje konwersji uranu i ich wyposażenie. Instalacja produkcji UF6 jest istotnym wskaźnikiem drogi uranowej do materiału rozszczepialnego.

Znaczenie prawne. Wywóz, pośrednictwo lub tranzyt bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym; posiadanie i obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia - przepisów karnych ustawy - Prawo atomowe. Gromadzenie w celu wytworzenia broni jądrowej podlega art. 121 k.k. (środki walki), a przygotowanie - art. 16 k.k. Materiał albo urządzenie niespełniające progów, zgromadzone w zamiarze budowy ładunku, może być oceniane w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu przeznaczenia od roku do lat 10
art. 120 k.k. stosowanie środka masowej zagłady od 10 lat, 25 lat albo dożywotnie pozbawienie wolności
art. 163 § 1 pkt 4 k.k. sprowadzenie zdarzenia w postaci wyzwolenia energii jądrowej lub promieniowania jonizującego od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
przepisy karne ustawy - Prawo atomowe posiadanie/obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia grzywna, ograniczenie albo pozbawienie wolności
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał/urządzenie poniżej progów) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 0B003.
  2. Wytyczne Grupy Dostawców Jądrowych (Nuclear Suppliers Group) - część 1 (lista bazowa / trigger list).
  3. Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT), 1968.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  6. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 120, art. 121, art. 163.