Chlorowodorek dimetyloaminy

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski chlorowodorek dimetyloaminy, chlorek dimetyloamoniowy
angielski dimethylamine hydrochloride
nazwa systematyczna IUPAC chlorek N-metylometanoamoniowy
numer CAS 506-59-2

Czym jest

Chlorowodorek dimetyloaminy jest postacią solną dimetyloaminy - jej solą z kwasem solnym. W kierunku tabunowym pełni tę samą rolę co wolna amina (źródło grupy dimetyloaminowej dla tabunu), różniąc się postacią fizyczną i wygodą obsługi.

Przewaga postaci solnej jest praktyczna: podczas gdy dimetyloamina jest gazem wrzącym w 6,9 °C, wymagającym butli ciśnieniowych albo roztworów wodnych, chlorowodorek jest trwałym ciałem stałym o łatwym magazynowaniu i transporcie. Ta sama zależność występuje przy pozostałych chlorowodorkach amin opisanych w podkategorii.

Zastosowania cywilne i znaczenie kontrolne jak przy dimetyloaminie; wartość wskaźnikowa niska ze względu na masowe zastosowania.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C2H8ClN
masa molowa 81,54 g/mol
postać ciało stałe krystaliczne
barwa biała
zapach słaby, rybi przy zawilgoceniu
temperatura topnienia ok. 171 °C
rozpuszczalność w wodzie bardzo dobra
odczyn roztworu kwaśny
higroskopijność wysoka
trwałość bardzo dobra - trwalsza od wolnej aminy

Postać solna jest trwała, niepalna i łatwa w obsłudze - w odróżnieniu od lotnej, palnej wolnej dimetyloaminy. Uwolnienie wolnej aminy następuje po zalkalizowaniu. Rękawice i ochrona oczu wystarczają.

Miejsce w procesie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C350 poz. 20 kontrola wywozu jako prekursor toksycznych środków chemicznych
Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC) nieobjęty wykazami 1-3 jak wolna dimetyloamina
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - prekursory bojowych środków trujących
Lista Wassenaar dual-use 1C350
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt
Przepisy chemiczne rozporządzenia REACH i CLP substancja drażniąca

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - biały proszek krystaliczny, higroskopijny; słaby zapach rybi przy zawilgoceniu.

Wskaźniki - obecność razem z surowcami kierunku tabunowego (tlenochlorek fosforu, cyjanki); ilość niewspółmierna do skali działalności; sam chlorowodorek jest wskaźnikiem słabym.

Zasady bezpieczeństwa - rękawice i ochrona oczu; substancja nie wymaga aparatu izolującego, o ile nie występuje razem z substancjami niebezpiecznymi.

Wykrywanie - GC-MS po uwolnieniu wolnej aminy; oznaczenie chlorków.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - biały, suchy proszek krystaliczny o ostrej temperaturze topnienia. Materiał niepełnowartościowy - zawilgocenie, zbrylenie, rozmyta temperatura topnienia.

Znaczenie prawne. Chlorowodorek dimetyloaminy nie jest środkiem walki. Posiadanie w obrocie legalnym nie stanowi czynu zabronionego. Odpowiedzialność jak przy dimetyloaminie - powstaje przy obrocie bez zezwolenia albo przy ustaleniu zamiaru, rozstrzyga zestaw.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie, przewożenie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu zamiaru od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 165 § 1 pkt 2 k.k. wyrabianie substancji zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób od 6 miesięcy do lat 8
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 20.
  2. Wassenaar Arrangement, List of Dual-Use Goods and Technologies and Munitions List, 2025, ML7.
  3. Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (REACH) oraz rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP).
  4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 121, art. 165.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.