Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski elementy genetyczne i organizmy zmodyfikowane (1C353)
angielski Genetic elements and genetically modified organisms

Czym jest

Kontrolą objęte są elementy genetyczne (sekwencje kwasów nukleinowych kodujące czynniki chorobotwórcze lub ich determinanty zjadliwości albo toksyny) oraz organizmy zmodyfikowane genetycznie zawierające takie sekwencje.

Pozycja ta rozciąga kontrolę patogenów i toksyn na materiał genetyczny - fragment DNA/RNA kodujący czynnik podlega tym samym rygorom co sam czynnik, ponieważ umożliwia jego odtworzenie. Jest to odpowiedź na rozwój biologii syntetycznej i syntezy kwasów nukleinowych.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić, czy urządzenie spełnia progi kontroli, oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera instrukcji użycia do celów zakazanych.

Parametry objęte kontrolą

Cecha Wartość / próg
zakres sekwencje kodujące czynniki z pozycji 1C351/1C352/1C354, ich determinanty zjadliwości lub toksyny
postać plazmidy, wektory, fragmenty DNA/RNA, syntetyczne sekwencje, GMO
kryterium zdolność sekwencji do warunkowania chorobotwórczości lub wytwarzania toksyny

Zastosowania cywilne

Badania genetyczne, biotechnologia, produkcja szczepionek, terapie genowe - w licencjonowanych ośrodkach.

Miejsce w grupie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C353 kontrola wywozu (sprzęt/elementy podwójnego zastosowania)
Grupa Australijska wykaz sprzętu podwójnego zastosowania związanego z bronią biologiczną
Konwencja o zakazie broni biologicznej i toksynowej (BWC, 1972) zakaz wykorzystania do celów wrogich reżim traktatowy
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 (jeżeli przeznaczony do wytwarzania środków walki)
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - fiolki i probówki z materiałem genetycznym, plazmidy, syntetyczne sekwencje; dokumentacja odwołująca się do genów czynników chorobotwórczych albo toksyn; brak profilu badawczego uzasadniającego posiadanie.

Wskaźniki - sekwencje kodujące czynniki objęte kontrolą lub ich determinanty zjadliwości; organizmy zmodyfikowane zawierające takie geny; powiązanie ze sprzętem do syntezy.

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie sprzętu i dokumentacji; przy podejrzeniu kontaktu z czynnikami biologicznymi - odkażanie i ocena przez zespół CBRN; ustalenie deklarowanego i rzeczywistego przeznaczenia.

Ocena wyrobu: objęty a nieobjęty kontrolą

Urządzenie objęte kontrolą - spełniające progi techniczne wykazu (m.in. parametry wskazane wyżej). Urządzenie nieobjęte - o parametrach poniżej progów albo w wykonaniu wykluczającym pracę z czynnikami zakaźnymi.

Znaczenie prawne. Wywóz, pośrednictwo lub tranzyt bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym. Jeżeli sprzęt gromadzony jest w celu wytwarzania biologicznych środków walki, zastosowanie znajduje art. 121 k.k. (środki walki), a przygotowanie - art. 16 k.k. Urządzenie o parametrach poniżej progów, zgromadzone w zamiarze wytworzenia takiego środka, może być oceniane w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 121 § 1 k.k. gromadzenie środków służących do wytwarzania środków walki - przy ustaleniu przeznaczenia od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (sprzęt poniżej progów) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C353.
  2. Australia Group, Control List of Dual-Use Biological Equipment and Related Technology and Software.
  3. Konwencja o zakazie broni bakteriologicznej (biologicznej) i toksycznej z 1972 r. (BWC).
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 121.