Kwas benzilowy

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski kwas benzilowy, kwas difenyloglikolowy, kwas 2-hydroksy-2,2-difenylooctowy
angielski benzilic acid
nazwa systematyczna IUPAC kwas 2-hydroksy-2,2-difenylooctowy
numer CAS 76-93-7
pozycja wykazu 1C350 poz. 32; CWC wykaz 2 część B poz. 7

Czym jest

Kwas benzilowy to hydroksykwas dwufenylowy, kwasowy człon estru BZ. W schemacie prowadzącym do BZ łączy się (jako sam kwas lub jego ester - benzilan metylu) z alkoholowym członem chinuklidynowym, którym jest 3-chinuklidynol.

Kwas benzilowy ma pewne zastosowania w syntezie organicznej i w chemii analitycznej, dlatego sam w sobie nie jest rzadkością; wskaźnikowe znaczenie nadaje mu dopiero współwystępowanie z członem chinuklidynowym.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić status kontrolny substancji oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu syntezy ani wskazówek zastosowania do celów zakazanych.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C14H12O3
masa molowa 228,24 g/mol
postać ciało stałe krystaliczne
barwa biała
temperatura topnienia ok. 150 °C
rozpuszczalność w wodzie ograniczona; dobra w alkoholach i eterze
odczyn kwaśny

Miejsce w procesie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC) wykaz 2 część B poz. 7 deklaracje, inspekcje, zakaz transferu poza państwa-strony
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C350 poz. 32 kontrola wywozu
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - prekursory bojowych środków trujących
Prawo polskie - wykonanie CWC ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu Konwencji o zakazie broni chemicznej obowiązki deklaracyjne i ewidencyjne
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Postać spotykana - biały proszek krystaliczny; opakowania odczynnikowe.

Wskaźniki wymagające wyjaśnienia

Okoliczność Znaczenie
kwas razem z 3-chinuklidynolem zestaw obu członów estru BZ - wskaźnik rozstrzygający
obecność benzilanu metylu estryfikacja już przeprowadzona
brak deklaracji CWC u podmiotu obracającego wykazem 2 naruszenie samo w sobie

Zasady bezpieczeństwa - rękawice, ochrona oczu; zabezpieczenie substancji i dokumentacji; identyfikacja GC-MS lub HPLC.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał procesowy to biały proszek o ostrej temperaturze topnienia ok. 150 °C. Zażółcenie, obniżona i rozmyta temperatura topnienia świadczą o zanieczyszczeniu.

Znaczenie prawne. Substancja jest ujęta w wykazie 2 CWC we własnym prawie; posiadanie i obrót podlegają art. 121 § 1 k.k. oraz reżimowi eksportowemu (art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym). Ze względu na rzeczywiste zastosowania cywilne kwasu benzilowego, ocena zamiaru wymaga ustalenia kontekstu - w szczególności współwystępowania z członem chinuklidynowym. Materiał nienadający się do estryfikacji, przy wykazanym zamiarze wytworzenia BZ, podlega ocenie jako usiłowanie nieudolne (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe od roku do lat 10
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia albo wbrew jego warunkom od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne jak za usiłowanie
ustawa o wykonywaniu Konwencji o zakazie broni chemicznej naruszenie zakazów wykazu 2 i obowiązków deklaracyjnych sankcje ustawowe

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Konwencja o zakazie broni chemicznej, załącznik dotyczący substancji chemicznych, wykaz 2 część B poz. 7.
  2. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 32.
  3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 121.
  4. Ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu Konwencji o zakazie broni chemicznej.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.