Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski łożyska magnetyczne i zawieszenia wirówek
angielski magnetic bearings and suspensions

Czym jest

Łożyska magnetyczne i zawieszenia utrzymują wirnik wirówki bezstykowo, eliminując tarcie i umożliwiając pracę z bardzo dużą prędkością przez długi czas. Są kluczowym, wyspecjalizowanym podzespołem wirówek gazowych.

Ich parametry decydują o trwałości i osiągach wirówki. Objęte kontrolą podwójnego zastosowania (NSG część 2).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić status kontrolny obiektu oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera danych konstrukcyjnych broni ani parametrów procesu wzbogacania.

Parametry objęte kontrolą

Cecha Wartość
funkcja bezstykowe podtrzymanie wirnika wirówki (magnetyczne/aktywne)
cecha eliminacja tarcia, praca przy dużej prędkości i podciśnieniu
znaczenie trwałość i osiągi wirówki

Zastosowania cywilne

Rozdział izotopów do celów cywilnych (paliwo energetyczne, izotopy medyczne i badawcze) - w ramach licencjonowanego dozoru jądrowego.

Miejsce w cyklu paliwowym i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 0B001.b kontrola wywozu (kategoria 0 / pozycje jądrowe)
Grupa Dostawców Jądrowych (NSG) część 2 - urządzenia i podzespoły podwójnego zastosowania wytyczne nieproliferacyjne
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT, 1968) zobowiązania nieproliferacyjne reżim traktatowy
Zabezpieczenia MAEA ewidencja i kontrola materiałów jądrowych porozumienie o zabezpieczeniach
Prawo polskie - dozór jądrowy ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe zezwolenia i nadzór Państwowej Agencji Atomistyki (PAA)
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - wyspecjalizowane maszyny wirujące, instalacje procesowe, kaskady, dokumentacja techniczna; instalacje o parametrach przekraczających potrzeby deklarowanej działalności; powiązanie z UF6.

Wskaźniki - kompletowanie kaskady wzbogacania albo linii separacji izotopów; podzespoły o parametrach właściwych dla rozdziału izotopów uranu; odbiorca bez licencji dozoru jądrowego uzasadniającej posiadanie.

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie obiektu i dokumentacji; przy podejrzeniu obecności materiału promieniotwórczego - pomiar dawki i wezwanie służb dozymetrycznych oraz zespołu CBRN; ustalenie deklarowanego i rzeczywistego przeznaczenia.

Ocena: status kontrolny

Objęte kontrolą są łożyska i zawieszenia specjalnie zaprojektowane dla wirówek. Elementy o parametrach wirówkowych są wskaźnikiem programu wzbogacania.

Znaczenie prawne. Wywóz, pośrednictwo lub tranzyt bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym; posiadanie i obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia - przepisów karnych ustawy - Prawo atomowe. Gromadzenie w celu wytworzenia broni jądrowej podlega art. 121 k.k. (środki walki), a przygotowanie - art. 16 k.k. Materiał albo urządzenie niespełniające progów, zgromadzone w zamiarze budowy ładunku, może być oceniane w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu przeznaczenia od roku do lat 10
art. 120 k.k. stosowanie środka masowej zagłady od 10 lat, 25 lat albo dożywotnie pozbawienie wolności
art. 163 § 1 pkt 4 k.k. sprowadzenie zdarzenia w postaci wyzwolenia energii jądrowej lub promieniowania jonizującego od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
przepisy karne ustawy - Prawo atomowe posiadanie/obrót materiałem jądrowym bez zezwolenia grzywna, ograniczenie albo pozbawienie wolności
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał/urządzenie poniżej progów) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 0B001.b.
  2. Wytyczne Grupy Dostawców Jądrowych (Nuclear Suppliers Group) - część 2 - urządzenia i podzespoły podwójnego zastosowania.
  3. Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT), 1968.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  6. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 120, art. 121, art. 163.