Chlorowodorek trietanoloaminy

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski chlorowodorek trietanoloaminy, chlorek trietanoloamoniowy
angielski triethanolamine hydrochloride
nazwa systematyczna IUPAC chlorek tris(2-hydroksyetylo)amoniowy
numer CAS 637-39-8

Czym jest

Chlorowodorek trietanoloaminy jest postacią solną trietanoloaminy - jej solą z kwasem solnym. Pełni tę samą rolę w kierunku iperytów azotowych co wolna amina (prekursor HN-3), różniąc się postacią fizyczną: jest ciałem stałym krystalicznym, wygodniejszym w magazynowaniu i odmierzaniu niż lepka ciecz.

Zastosowania cywilne i znaczenie kontrolne jak przy trietanoloaminie, która jest substancją o najszerszym legalnym zastosowaniu w całej podkategorii - od kosmetyków po cementownie. Wartość wskaźnikowa niska; ocena opiera się na zestawie z czynnikiem chlorującym.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C6H16ClNO3
masa molowa 185,65 g/mol
postać ciało stałe krystaliczne
barwa biała
zapach brak
rozpuszczalność w wodzie bardzo dobra
odczyn roztworu kwaśny
higroskopijność wysoka
trwałość dobra; higroskopijny
toksyczność własna niska

Postać solna jest trwała i łatwa w obsłudze. Uwolnienie wolnej aminy następuje po zalkalizowaniu. Rękawice i ochrona oczu wystarczają.

Miejsce w procesie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C350 poz. 53 kontrola wywozu jako prekursor toksycznych środków chemicznych
Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC) wykaz 3, część B - sole trietanoloaminy reżim deklaracyjny
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - prekursory bojowych środków trujących
Lista Wassenaar dual-use 1C350
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt
Przepisy chemiczne rozporządzenia REACH i CLP substancja drażniąca

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - biały proszek krystaliczny, higroskopijny, bez zapachu.

Wskaźniki - obecność razem z chlorkiem tionylu albo pozostałymi etanoloaminami; ilość niewspółmierna; sam chlorowodorek jest wskaźnikiem słabym.

Zasady bezpieczeństwa - rękawice i ochrona oczu.

Wykrywanie - GC-MS albo LC-MS po uwolnieniu wolnej aminy.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - biały, suchy proszek krystaliczny. Materiał niepełnowartościowy - zawilgocenie, zbrylenie.

Znaczenie prawne. Chlorowodorek trietanoloaminy nie jest środkiem walki. Posiadanie w obrocie legalnym nie stanowi czynu zabronionego. Odpowiedzialność jak przy trietanoloaminie - rozstrzyga zestaw z czynnikiem chlorującym.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie, przewożenie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe - przy ustaleniu zamiaru od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 165 § 1 pkt 2 k.k. wyrabianie substancji zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób od 6 miesięcy do lat 8
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 53.
  2. Konwencja o zakazie broni chemicznej, wykaz 3 część B - sole trietanoloaminy.
  3. Wassenaar Arrangement, List of Dual-Use Goods and Technologies and Munitions List, 2025, ML7.
  4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 121, art. 165.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.