Nazewnictwo
| Język / system | Nazwa |
|---|---|
| polski | 3-chinuklidynol, 1-azabicyklo[2.2.2]oktan-3-ol |
| angielski | 3-quinuclidinol |
| nazwa systematyczna IUPAC | 1-azabicyklo[2.2.2]oktan-3-ol |
| numer CAS | 1619-34-7 |
| pozycja wykazu | 1C350 poz. 13; CWC wykaz 2 część B poz. 8 |
Czym jest
3-chinuklidynol to alkohol dwupierścieniowej aminy trzeciorzędowej (układ chinuklidyny). Stanowi alkoholowy człon estru BZ - środka obezwładniającego o działaniu antycholinergicznym z wykazu 2 CWC. W schemacie prowadzącym do BZ łączy się z członem kwasowym, którym jest kwas benzilowy.
Powstaje przez redukcję 3-chinuklidynonu. Poza kierunkiem BZ układ chinuklidyny występuje w farmacji jako fragment cząsteczek leków, lecz sam 3-chinuklidynol nie ma masowego zastosowania cywilnego - jego obecność w obrocie wymaga wyjaśnienia.
Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić status kontrolny substancji oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu syntezy ani wskazówek zastosowania do celów zakazanych.
Dane fizykochemiczne
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| wzór sumaryczny | C7H13NO |
| masa molowa | 127,18 g/mol |
| postać | ciało stałe krystaliczne |
| barwa | biała do kremowej |
| rozpuszczalność w wodzie | dobra (amina zasadowa) |
| odczyn | zasadowy |
| forma solna | chlorowodorek - trwalszy, częstszy w obrocie |
Miejsce w procesie i pozycje pokrewne
- 3-chinuklidynon - surowiec, z którego powstaje przez redukcję;
- kwas benzilowy - człon kwasowy estru; benzilan metylu - jego ester metylowy, ogniwo pośrednie;
- BZ (3-chinuklidylobenzylan) - produkt końcowy, środek obezwładniający.
Podstawa prawna kontroli
| Wykaz / akt | Pozycja | Uwagi |
|---|---|---|
| Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC) | wykaz 2 część B poz. 8 | deklaracje, inspekcje, zakaz transferu poza państwa-strony |
| Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I | 1C350 poz. 13 | kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania |
| Wspólny wykaz uzbrojenia UE | ML7 - prekursory bojowych środków trujących | |
| Prawo polskie - wykonanie CWC | ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu Konwencji o zakazie broni chemicznej | obowiązki deklaracyjne i ewidencyjne |
| Prawo polskie - obrót z zagranicą | ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym | zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt |
Rozpoznanie w warunkach terenowych
Postać spotykana - biały lub kremowy proszek krystaliczny, częściej jako chlorowodorek; opakowania z oznaczeniem odczynnikowym lub bez etykiety.
Wskaźniki wymagające wyjaśnienia
| Okoliczność | Znaczenie |
|---|---|
| substancja razem z kwasem benzilowym | zestaw członów estru BZ - wskaźnik rozstrzygający |
| obecność 3-chinuklidynonu | synteza prowadzona na miejscu |
| brak deklaracji CWC u podmiotu obracającego wykazem 2 | naruszenie samo w sobie |
| aparatura z pozycji 2B350 | podniesiona wartość wskaźnikowa |
Zasady bezpieczeństwa - rękawice, ochrona oczu i dróg oddechowych; zabezpieczenie substancji, opakowań i dokumentacji; identyfikacja przez GC-MS. Postać solną przed analizą uwalnia się do zasady - należy to wskazać w zleceniu badania.
Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy
Materiał procesowy to jednolity biały proszek o ostrej temperaturze topnienia. Zażółcenie, zbrylenie, rozmyta temperatura topnienia i wysoka zawartość wody świadczą o zanieczyszczeniu lub degradacji.
Znaczenie prawne. Substancja jest ujęta w wykazie 2 CWC we własnym prawie - kwalifikacja z art. 121 § 1 k.k. nie wymaga dowodzenia zamiaru poza faktem posiadania środka walki zakazanego przez prawo międzynarodowe. Materiał silnie zanieczyszczony, nienadający się do dalszej reakcji, w odniesieniu do zamiaru wytworzenia BZ podlega ocenie jako usiłowanie nieudolne (art. 13 § 2 k.k.). Wywóz lub transfer bez zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym.
Odpowiedzialność karna
| Podstawa | Czyn | Zagrożenie |
|---|---|---|
| art. 121 § 1 k.k. | wytwarzanie, gromadzenie, nabywanie, przechowywanie, przewożenie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe | od roku do lat 10 |
| art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym | obrót bez zezwolenia albo wbrew jego warunkom | od roku do lat 10 |
| art. 13 § 2 k.k. | usiłowanie nieudolne (materiał zdegradowany, zamiar nieziszczalny) | jak za usiłowanie |
| ustawa o wykonywaniu Konwencji o zakazie broni chemicznej | naruszenie zakazów wykazu 2 i obowiązków deklaracyjnych | sankcje ustawowe |
Hasła powiązane
- BZ (3-chinuklidylobenzylan) - produkt końcowy
- 3-chinuklidynon - surowiec
- Kwas benzilowy - człon kwasowy; Benzilan metylu - ester pośredni
Przypisy
- Konwencja o zakazie broni chemicznej, załącznik dotyczący substancji chemicznych, wykaz 2 część B poz. 8.
- Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 13.
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 121.
- Ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu Konwencji o zakazie broni chemicznej.
- Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.