Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski detonatory mostkowe i mostkowo-drutowe (EBW/EFI)
angielski exploding bridgewire and slapper detonators
wzór / oznaczenie EBW / EFI (slapper)

Czym jest

Detonatory mostkowe (EBW) i mostkowo-drutowe/uderzeniowe (EFI, slapper) inicjują materiał wybuchowy przez odparowanie cienkiego mostka silnym impulsem prądu, bez użycia wrażliwego materiału inicjującego. Zapewniają skrajną precyzję czasową i jednoczesność zadziałania.

Ta precyzja jest niezbędna do symetrycznej implozji, dlatego są kluczowym elementem inicjacji ładunku jądrowego. Objęte kontrolą (1A007/3A232, NSG część 2).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Nie zawiera receptur, parametrów syntezy ani sposobów uzbrajania - opisuje cechy pozwalające rozpoznać materiał i ustalić podstawę odpowiedzialności.

Parametry objęte kontrolą

Cecha Wartość
zasada odparowanie mostka impulsem prądu inicjuje kruszący MW (bez materiału inicjującego)
cecha kluczowa skrajna precyzja czasowa (nanosekundy) i jednoczesność
bezpieczeństwo niewrażliwe na iskrę/tarcie - wymagają silnego impulsu
znaczenie inicjacja symetrycznej implozji - element ładunku jądrowego

Zastosowania cywilne

Perforatory otworów wiertniczych, technika kosmiczna, precyzyjne wyburzenia, badania - w ściśle reglamentowanym obiegu.

Miejsce w grupie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1A007 / 3A232 kontrola wywozu
Grupa Dostawców Jądrowych (NSG) część 2 - urządzenia istotne dla broni jądrowej zastosowanie w inicjacji ładunku
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML4 materiał/urządzenie o znaczeniu wojskowym
Prawo polskie - materiały wybuchowe ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego zezwolenia, ewidencja, nadzór
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - miniaturowe urządzenia zapłonowe, elektroniczne układy odpalania, przewody i ładunki profilowane; dokumentacja odwołująca się do czasów zadziałania (nanosekundy), synchronizacji albo jednoczesności; powiązanie z materiałem wybuchowym albo konstrukcją ładunku.

Wskaźniki - urządzenia o parametrach właściwych dla precyzyjnej, jednoczesnej inicjacji (powyżej progów wykazu); kompletowanie zestawu detonator-generator-materiał wybuchowy; odbiorca bez uzasadnienia cywilnego.

Zasady bezpieczeństwa - bezwzględny zakaz podłączania zasilania i manipulacji; traktowanie jako uzbrojonego środka inicjującego; zabezpieczenie i ewakuacja strefy; wezwanie patrolu rozminowania/pirotechników.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - sprawny detonator zdolny do zadziałania po podaniu właściwego impulsu. Materiał niepełnowartościowy - przerwany mostek, uszkodzenie, wady eliminujące zadziałanie (dud). Niesprawny detonator w zestawie inicjacyjnym zgromadzonym w zamiarze użycia podlega ocenie jako usiłowanie nieudolne.

Znaczenie prawne. Wyrabianie, gromadzenie, posiadanie i obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 171 k.k.; wywóz bez zezwolenia - z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym. Wobec zastosowania w inicjacji implozji, gromadzenie w celu budowy ładunku jądrowego podlega art. 121 k.k. Materiał zdegradowany, niezdolny do detonacji, zgromadzony w zamiarze użycia, może być oceniany w kategoriach usiłowania nieudolnego (art. 13 § 2 k.k.) - co nie wyłącza odpowiedzialności za sam nielegalny obrót.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 171 § 1 k.k. wyrabianie, przetwarzanie, gromadzenie, posiadanie, obrót materiałami wybuchowymi bez wymaganego zezwolenia od 6 miesięcy do lat 8
art. 121 § 1 k.k. gromadzenie środków służących do wytworzenia broni jądrowej - przy ustaleniu przeznaczenia od roku do lat 10
art. 120 k.k. stosowanie środka masowej zagłady od 10 lat, 25 lat albo dożywotnie pozbawienie wolności
art. 163 § 1 pkt 3 k.k. sprowadzenie zdarzenia (eksplozji) zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach od roku do lat 10
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia (wywóz, pośrednictwo, tranzyt) od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (materiał zdegradowany / poniżej progów albo zamiar nieziszczalny) jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1A007 / 3A232.
  2. Wspólny wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej (ML).
  3. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.
  5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 120, art. 121, art. 163, art. 171, art. 173.