Benzilan metylu

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski benzilan metylu, ester metylowy kwasu benzilowego
angielski methyl benzilate
nazwa systematyczna IUPAC 2-hydroksy-2,2-difenylooctan metylu
numer CAS 76-89-1
pozycja wykazu 1C350 poz. 25

Czym jest

Benzilan metylu to ester metylowy kwasu benzilowego. W schemacie prowadzącym do BZ pełni rolę ogniwa pośredniego: reakcja wymiany członu alkoholowego (transestryfikacja) z 3-chinuklidynolem prowadzi do estru chinuklidynowego, którym jest BZ. Zastosowanie estru metylowego zamiast wolnego kwasu ułatwia przebieg tej wymiany.

Poza tym kierunkiem benzilan metylu nie ma szerokiego zastosowania cywilnego - występuje jako odczynnik, a jego obecność w zestawie z członem chinuklidynowym ma charakter wskaźnikowy.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Opisuje cechy pozwalające ustalić status kontrolny substancji oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu syntezy ani wskazówek zastosowania do celów zakazanych.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C15H14O3
masa molowa 242,27 g/mol
postać ciało stałe lub gęsta ciecz
barwa biała do jasnożółtej
rozpuszczalność w wodzie ograniczona; dobra w rozpuszczalnikach organicznych

Miejsce w procesie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C350 poz. 25 kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - prekursory bojowych środków trujących
Konwencja o zakazie broni chemicznej prekursor pozycji wykazu 2 reżim kontroli prekursorów BZ
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Postać spotykana - białe lub jasnożółte ciało stałe albo gęsta ciecz; opakowania odczynnikowe.

Wskaźniki wymagające wyjaśnienia

Okoliczność Znaczenie
benzilan razem z 3-chinuklidynolem etap bezpośrednio poprzedzający powstanie BZ
obecność kwasu benzilowego i katalizatora estryfikacji synteza estru prowadzona na miejscu
brak uzasadnienia odczynnikowego u odbiorcy wymaga ustalenia przeznaczenia

Zasady bezpieczeństwa - rękawice, ochrona oczu; zabezpieczenie substancji i dokumentacji; identyfikacja GC-MS.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał procesowy jest jednolity, o ostrym zakresie topnienia lub klarowny jako ciecz. Zmętnienie, silne zażółcenie i wysoka zawartość wolnego kwasu wskazują na niepełną estryfikację lub degradację.

Znaczenie prawne. Benzilan metylu jest produktem podwójnego zastosowania (1C350 poz. 25) - obrót bez zezwolenia realizuje znamiona czynu z art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym. Ponieważ jest ogniwem bezpośrednio poprzedzającym BZ, jego gromadzenie razem z 3-chinuklidynolem przy wykazanym zamiarze wytworzenia środka walki podlega ocenie z art. 121 k.k.; materiał nienadający się do reakcji - jako usiłowanie nieudolne (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia albo wbrew jego warunkom od roku do lat 10
art. 121 § 1 k.k. gromadzenie, wytwarzanie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 25.
  2. Konwencja o zakazie broni chemicznej, załącznik dotyczący substancji chemicznych, wykaz 2.
  3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 121.
  4. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.