Difenoksylat

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski Difenoksylat
oznaczenie chemiczne ester etylowy kwasu 1-(3-cyjano-3,3-difenylopropylo)-4-fenylo--4-piperydynokarboksylowego
grupa wykazu I-N

Czym jest

Pozycja wykazu zaliczona do grupy I-N. Jest to środek odurzający objęta kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa I-N - najściślejsza kontrola).

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny i podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu wytwarzania ani dawkowania.

Informacje medyczne

Difenoksylat (łac. diphenoxylatum) – organiczny związek chemiczny z grupy opioidów, syntetyczna pochodna petydyny stosowana w objawowym leczeniu biegunki, pozbawiona działania przeciwbólowego. W wątrobie ulega za pośrednictwem izoenzymów cytochromu P450 metabolizmowi do kwasu difenoksylowego, głównego metabolitu powstałego na drodze hydrolizy, który także wykazuje silne działanie przeciwbiegunkowe. Wykazuje silne działanie osłabiające perystaltykę jelita cienkiego i okrężnicy (pod tym względem znacznie wyraźniejsze niż morfina) oraz wydłuża czas pasażu treści pokarmowej poprzez pobudzenie receptorów opioidowych w zwojach śródściennych jelit.

Źródło opisu: Wikipedia, hasło Difenoksylat.

Oficjalna ulotka i Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL): baza leków Medycyny Praktycznej · Rejestr Produktów Leczniczych URPL.

Identyfikatory i zasoby zewnętrzne

Baza danych Identyfikator
Numer CAS 915-30-0
PubChem CID 13505
ChemSpider 12919
CompTox (DTXSID) DTXSID8022951
ChEMBL CHEMBL1201294
ChEBI 4639
KEGG C07872
DrugBank DB01081
UNII (FDA) 73312P173G
MeSH D004157
RxNorm 3500
ECHA InfoCard 100.011.837
InChIKey HYPPXZBJBPSRLK-UHFFFAOYSA-N

Pełny zestaw powiązań i identyfikatorów: Wikidata Q416431.

Status prawny

Cecha Wartość
kategoria środek odurzający
grupa I-N
charakter grupy grupa I-N - najściślejsza kontrola

Podstawa prawna

Akt Zakres
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31 podział środków odurzających na grupy I-N do IV-N
Rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2024 poz. 1139) wykaz z przypisaniem pozycji do grupy I-N
Konwencje ONZ jednolita konwencja o środkach odurzających (1961) / konwencja o substancjach psychotropowych (1971)

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Postać spotykana - proszki, kryształy, tabletki, znaczki (blottery), roztwory, susz roślinny lub preparaty; często bez oznakowania albo z fałszywym opisem ("nie do spożycia", "badawcze", "kolekcjonerskie").

Wskaźniki - porcjowanie i pakowanie handlowe, wagi, zgrzewarki; obecność innych pozycji wykazu; sprzedaż poza legalnym obrotem aptecznym.

Zasady bezpieczeństwa - ochrona przed kontaktem i wdychaniem (część opioidów, np. analogi fentanylu, działa w śladowych ilościach); zabezpieczenie próbki do badania (GC-MS); ostrożność wobec nieoznaczonych proszków.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posiadanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej do lat 3; znaczna ilość - od roku do lat 10
art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wytwarzanie, przetwarzanie, przerób do lat 3; znaczna ilość - od lat 3
art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzanie do obrotu, uczestniczenie w obrocie od 6 miesięcy do lat 8; znaczna ilość - od lat 2 do 12
art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przywóz, wywóz, wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa, tranzyt do lat 5; znaczna ilość - od lat 2 do 12
art. 58-59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii udzielanie, nakłanianie, udzielanie w celu osiągnięcia korzyści zależnie od czynu, w tym od 6 miesięcy do lat 8

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139), grupa I-N.
  2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 31, 32, 53, 55, 56, 58, 59, 62, 62b.
  3. Jednolita konwencja o środkach odurzających (1961); Konwencja o substancjach psychotropowych (1971).