Efedryna

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski Efedryna
inne nazwy (-)-efedryna
oznaczenie chemiczne (1R,2S)-2-(metyloamino)-1-fenylopropan-1-ol
nazwa systematyczna IUPAC (ang.) (1R,2S)-2-(methylamino)-1-phenylpropan-1-ol
synonimy / oznaczenia (ang.) Ephedrine, Ephedrin, Mandrin, Ephedrol, Sanedrine
zapis SMILES CC(C(C1=CC=CC=C1)O)NC
numer CAS 299-42-3
kod CN 2939 41 00
kategoria prekursora kategoria 1

Czym jest i do czego służy

Prekursor metamfetaminy (redukcja z czerwonym fosforem/jodem); także I-NPS.

Zakres opisu. Hasło ma charakter rozpoznawczo-prawny. Wskazuje status kontrolny substancji, jej rolę w nielegalnej produkcji oraz podstawę odpowiedzialności - nie zawiera opisu procedur syntezy ani proporcji reagentów.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny C10H15NO
masa molowa 165,23 g/mol
postać ciało stałe
barwa / forma Plates from woda
temperatura wrzenia 260 °C at 745 mm Hg
temperatura topnienia 38,1 °C
gęstość 1,0085 g/cm3 w temp. 22 °C
rozpuszczalność w wodzie, 56,900 mg/L w temp. 25 °C ; 63,600 mg/L w temp. 30 °C
log P (lipofilność, XLogP) 0,9

Dane fizykochemiczne pochodzą z bazy PubChem (rekord CID 9294) i służą do wstępnej identyfikacji zabezpieczonego materiału; rozstrzygające pozostaje badanie laboratoryjne.

Miejsce w łańcuchu produkcji

Substancja należy do tej samej ścieżki co poniższe pozycje wykazu - powiązania wskazują kolejne ogniwa lub warianty prekursora:

Podstawa prawna kontroli

Wykaz / akt Zakres
Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 obrót wewnątrzunijny prekursorami narkotyków - załącznik I, kategoria 1
Rozporządzenie (WE) nr 111/2005 handel prekursorami z państwami trzecimi - załącznik, kategoria 1
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii reglamentacja prekursorów i przepisy karne
Nowe substancje psychoaktywne grupa I-NPS - działalność wymaga zezwolenia Prezesa Biura ds. Substancji Chemicznych

Reglamentacja i obowiązki podmiotów

Kategoria 1 podlega najściślejszej reglamentacji. Wytwarzanie, przetwarzanie, przerób oraz wprowadzanie do obrotu wymaga zezwolenia (licencji) wydawanego przez Inspektora do spraw Substancji Chemicznych; obrót i użytkowanie są ewidencjonowane. Podmiot wyznacza osobę odpowiedzialną za obrót i dokumentuje transakcje.

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały - substancja w opakowaniach odczynnikowych, przemysłowych lub bez etykiety; ilości albo miejsce przechowywania nieadekwatne do deklarowanej działalności; współobecność aparatury (szkło laboratoryjne i aparatura destylacyjna, reaktory i autoklawy) oraz innych prekursorów tej samej ścieżki.

Wskaźniki - brak rejestracji lub dokumentacji wymaganej dla tej kategorii prekursora; rozbieżność między deklarowanym a rzeczywistym przeznaczeniem; nabywanie rozproszone (rozbijanie zakupów).

Zasady bezpieczeństwa - zabezpieczenie substancji, opakowań i dokumentacji obrotu; pobranie próbki do badania (GC-MS/HPLC); ostrożność wobec substancji żrących, lotnych i utleniających.

Ocena: zastosowanie legalne a nielegalne

Większość prekursorów ma rzeczywiste zastosowania przemysłowe, laboratoryjne lub lecznicze - sama obecność substancji nie przesądza o przestępstwie. Rozstrzyga kontekst: powiązanie z innymi ogniwami ścieżki, brak wymaganej reglamentacji oraz ustalone przeznaczenie do niedozwolonej produkcji.

Znaczenie prawne. Materiał niespełniający specyfikacji (zdegradowany, silnie zanieczyszczony), nienadający się do dalszej reakcji, przy wykazanym zamiarze wytworzenia środka odurzającego podlega ocenie jako usiłowanie nieudolne (art. 13 § 2 k.k.).

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 61 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzanie do obrotu lub posiadanie prekursora kategorii 1 wbrew przepisom rozporządzeń 273/2004 lub 111/2005 grzywna i pozbawienie wolności do lat 3
art. 40 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wytwarzanie, przetwarzanie lub przerób prekursora kategorii 1 bez wymaganego zezwolenia sankcje ustawowe
art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii niedozwolone wytwarzanie środków odurzających lub substancji psychotropowych z użyciem prekursora do lat 3; przy znacznej ilości od lat 3
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne (prekursor zdegradowany albo droga syntezy nieziszczalna) jak za usiłowanie

Aspekt antydopingowy (WADA)

Ta sama substancja jest ujęta na Liście zabronionej Światowego Kodeksu Antydopingowego jako stymulant (klasa S6.B) - zabroniona podczas zawodów. Niezależnie od kontroli prekursorowej podlega więc także reżimowi antydopingowemu; ta strona agreguje oba konteksty.

Akt Zakres
Lista zabroniona WADA klasa S6.B - stymulant zabroniony podczas zawodów
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie zakaz stosowania, podawania i obrotu w celu użycia w sporcie; nadzór POLADA; odpowiedzialność karna (art. 48-49)

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prekursorów narkotykowych.
  2. Rozporządzenie (WE) nr 111/2005 określające zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków między Unią a państwami trzecimi.
  3. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 40, art. 53-56, art. 61.
  4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2.
  5. Dane fizykochemiczne i nazewnictwo: baza PubChem, rekord CID 9294 (https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/9294).