Chlorofluorofosforan metylu

Nazewnictwo

Język / system Nazwa
polski chlorofluorofosforan metylu, chlorofluorek O-metylofosforanu
angielski methyl phosphorochloridofluoridate
nazwa systematyczna IUPAC chlorofluorofosforan metylu
numer CAS 754-01-8

Czym jest

Chlorofluorofosforan metylu jest mieszaną pochodną chlorowo-fluorową w grupie fosforohalogenków - związkiem, w którym przy fosforze znajdują się jednocześnie atom chloru i atom fluoru, obok reszty O-metylowej. Stanowi ogniwo pośrednie między dichlorofosforanem metylu a difluorofosforanem metylu, powstające przy częściowym fluorowaniu.

Klasę fosforohalogenków opisano całościowo w haśle o dichlorofosforanie metylu. Obecność już jednego atomu fluoru nadaje związkowi cechy pochodnych fluorowych - zdolność hamowania acetylocholinoesterazy i wytrawianie szkła. Odczynnik niszowy, bez zastosowań cywilnych, o wysokiej wartości wskaźnikowej. Jego obecność wskazuje na trwający proces fluorowania - materiał częściowo przereagowany.

Dane fizykochemiczne

Właściwość Wartość
wzór sumaryczny CH3ClFO2P
masa molowa 132,46 g/mol
postać ciecz
barwa bezbarwna
zapach ostry - od uwalnianego chlorowodoru i fluorowodoru
rozpuszczalność w wodzie reaguje - hydroliza z uwolnieniem chlorowodoru i fluorowodoru
trwałość dobra bezwodnie; rozkład w kontakcie z wilgocią
działanie na materiały atakuje szkło; żrący

Hydroliza uwalnia jednocześnie chlorowodór i fluorowodór. Atakuje szkło ze względu na obecność fluoru; wymaga aparatury odpornej na fluorki i postępowania fluorowodorowego - glukonian wapnia, rękawice odporne na fluorowodór. Zakaz wody do rozlewu; próbki w tworzywie, bezwodnie.

Miejsce w procesie i pozycje pokrewne

Podstawa prawna kontroli

Wykaz Pozycja Uwagi
Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I 1C350 poz. 71 kontrola wywozu jako prekursor toksycznych środków chemicznych
Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC) mieści się w rodzajowym opisie prekursorów wykazu 1 i 2 reżim pośredni
Wspólny wykaz uzbrojenia UE ML7 - prekursory bojowych środków trujących
Lista Wassenaar dual-use 1C350
Prawo polskie - obrót z zagranicą ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym zezwolenie na wywóz, pośrednictwo i tranzyt
Przepisy chemiczne rozporządzenia REACH i CLP substancja żrąca; "w kontakcie z wodą uwalnia toksyczne gazy"
Przepisy przewozowe ADR/RID klasa 8 z zagrożeniem dodatkowym 6.1

Rozpoznanie w warunkach terenowych

Sygnały jak przy pochodnych fluorowych: ciecz dymiąca, pojemniki odporne na fluorki, wytrawienie szkła. Obecność chlorofluorofosforanu obok dichlorofosforanu i difluorofosforanu wskazuje na proces fluorowania w toku. Aparat izolujący, rękawice odporne na fluorowodór, glukonian wapnia, zakaz wody do rozlewu.

Wykrywanie - rurki na chlorowodór i fluorowodór, GC-MS z zabezpieczeniem bezwodnym w tworzywie.

Ocena wyrobu: prawidłowy a nieprawidłowy

Materiał pełnowartościowy - klarowna ciecz w opakowaniu odpornym na fluorki. Materiał niepełnowartościowy - dymiący, zhydrolizowany. Jako produkt pośredni fluorowania, wysoka zawartość chlorofluorofosforanu względem difluorofosforanu świadczy o niepełnym fluorowaniu - proces nieukończony.

Znaczenie prawne. Posiadanie realizuje znamiona czynu z art. 121 § 1 k.k. jako prekursor środka wykazu CWC. Materiał zhydrolizowany objęty jest w odniesieniu do zamiaru konstrukcją usiłowania nieudolnego z art. 13 § 2 k.k.

Odpowiedzialność karna

Podstawa Czyn Zagrożenie
art. 121 § 1 k.k. wytwarzanie, gromadzenie, przechowywanie, przewożenie środków walki zakazanych przez prawo międzynarodowe od roku do lat 10
art. 16 § 1 w zw. z art. 121 k.k. przygotowanie karalne, gdy ustawa tak stanowi
art. 163 § 1 pkt 3 k.k. sprowadzenie zdarzenia zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób od roku do lat 10
art. 165 § 1 pkt 2 k.k. wyrabianie substancji zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób od 6 miesięcy do lat 8
art. 33 ustawy o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym obrót bez zezwolenia od roku do lat 10
art. 13 § 2 k.k. usiłowanie nieudolne jak za usiłowanie

Hasła powiązane

Przypisy

  1. Rozporządzenie (UE) 2021/821, załącznik I, pozycja 1C350 poz. 71.
  2. Konwencja o zakazie broni chemicznej, wykaz 1 i 2 - rodzajowy opis prekursorów.
  3. Wassenaar Arrangement, List of Dual-Use Goods and Technologies and Munitions List, 2025, ML7.
  4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, art. 13 § 2, art. 16, art. 121, art. 163, art. 165.
  5. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.